ຖົງນໍ້າບີ (gallbladder) ແມ່ນຖົງອັນໜຶ່ງຮູບໝາກເຊີລີ້ນອນຢູ່ລຸ່ມກີບຕັບຂວາ. ມັນເຊື່ອມຕໍ່ກັບຕັບ ແລະ ລຳໄສ້ດ້ວຍທໍ່ນ້ອຍຈຳນວນໜຶ່ງ. ໜ້າທີ່ຫຼັກຂອງຖົງນໍ້າບີແມ່ນສຳຮອງນໍ້າບີ. ນໍ້າບີໄດ້ສ້າງຂຶ້ນໃນຕັບແລ້ວ ໄປຕາມທໍ່ຕັບເຂົ້າໄປໃນຖົງນໍ້າບີ, ຫຼັງຈາກນັ້ນຕາມທໍ່ສົ່ງລວມເຂົ້າໄປໃນລຳໄສ້ນ້ອຍສ່ວນຕົ້ນ (duodenum) ເນື່ອງຈາກການກະທົບຂອງຮໍໂມນ cholecystokinin-pancreozymin ຫຼັ່ງອອກມາເມື່ອ ອາຫານເຂົ້າໄປຮອດລຳໄສ້ນ້ອຍສ່ວນຕົ້ນ. ເມື່ອອາຫານຖືກຍ່ອຍແລ້ວ, ຖົງນໍ້າບີຈະຂະຫຍາຍອອກ ແລະ ສືບຕໍ່ສະສົມນໍ້າບີ.

ນໍ້າບີແມ່ນທາດແຫຼວຊະນິດໜຶ່ງມີສີນໍ້າຕານ, ສ່ວນປະກອບລວມມີເກືອນໍ້າບີ, cholesterol, bilirubin ແລະ lecithin. Lecithin ແມ່ນທາດສີນໍ້າຕານເຂັ້ມເຮັດໃຫ້ນໍ້າບີ ແລະ ອາຈົມມີສີນໍ້າຕານ.

ໜິ້ວນໍ້າບີແມ່ນຫຍັງ ແລະ ສາເຫດທີ່ສ້າງເປັນໜິ້ວນໍ້າບີ

tt28

ໜິ້ວນໍ້າບີແມ່ນກ້ອນແຂງໜຶ່ງທີ່ຢູ່ໃນຖົງນໍ້າບີ. ມັນໄດ້ຖືກກໍ່ໂຕຂຶ້ນເມື່ອເວລາບັນດາສ່ວນປະກອບຂອງນໍ້າບີ ເຊັ່ນ: cholesterol, ເມັດສີນໍ້າບີ bilirubin ເປັນຜຶກອອກພົ້ນຈາກທາດແຫຼວ ແລະ ກໍ່ໂຕເປັນກ້ອນ. ໜິ້ວນໍ້າບີໄດ້ຖືກກໍ່ໂຕຂຶ້ນເມື່ອບັນດາລັກສະນະທາງກາຍຍະພາບມີການປ່ຽນແປງເຮັດໃຫ້ຄຸນລັກສະນະການລະລາຍຂອງ cholesterol ຖືກຫຼຸດລົງ. ເກືອບວ່າທັງໝົດກໍລະນີໜິ້ວນໍ້າບີຢູ່ອາເມລິກາ (80%) ແມ່ນ ຍ້ອນໜິ້ວ cholesterol ກໍ່ໃຫ້ເກີດ.

ໜິ້ວນໍ້າບີອາດຈະນ້ອຍຄືເມັດຊາຍ ຫຼື ໃຫຍ່ເທົ່າລູກກ໋ອບ. ຖົງນໍ້າບີສາມາດສ້າງເປັນໜິ້ວນໍ້າບີກ້ອນໜຶ່ງທີ່ ໃຫຍ່, ໜິ້ວນ້ອຍຫຼາຍຮ້ອຍເມັດ, ຫຼື ປະສົມປະສານທັງສອງຊະນິດ

ໜິ້ວນໍ້າບີສາມາດກີດຂວາງການໄຫຼວວຽນຂອງນໍ້າບີຖ້າມັນນອນຢູ່ບັນດາທໍ່ນໍ້າບີນ້ອຍທີ່ນຳສົ່ງນໍ້າບີແຕ່ຕັບ ຫາລຳໄສ້. ບັນດາທໍ່ນໍ້າບີນ້ອຍນີ້ອາດແມ່ນທໍ່ຕັບ (hepatic ducts) ນຳສົ່ງນໍ້າບີອອກຈາກຕັບ, ທໍ່ນຳສົ່ງ ນໍ້າບີ (cystic ducts) ໄຫຼວຽນນໍ້າບີຈາກຕັບຫາຖົງນໍ້າບີ, ແລະ ທໍ່ນໍ້າບີລວມ (the common duct bile) ນໍາສົ່ງນໍ້າບີແຕ່ບັນດາທໍ່ນໍ້າບີ ແລະ ທໍ່ຕັບຫາລຳໄສ້ອ່ອນ. ນໍ້າບີອັ່ງຄ້າງຢູ່ບັນດາບ່ອນທີ່ຖືກອຸດຕັນ ຈະກໍ່ໃຫ້ເກີດການອັກເສບຖົງນໍ້າບີ, ອັກເສບທໍ່ນຳສົ່ງນໍ້າບີ ແລະ ບາງທີເຖິງແມ່ນວ່າພົບໄດ້ຍາກທີ່ສຸດແມ່ນ ເຮັດໃຫ້ຕັບອັກເສບ. ທໍ່ນຳສົ່ງນໍ້າບີຫາມ້າມຖ້າຖືກອຸດຕັນແມ່ນບັນດາປັດໃຈໃນມ້າມຖືກສະສົມໃນມ້າມ ແລະ ສາມາດກໍ່ໃຫ້ເກີດການອັກເສບມ້າມເນື່ອງຈາກໜິ້ວນໍ້າບີ (gallstone pancreatitis). ຖ້າບັນດາທໍ່ ນຳສົ່ງນໍ້າບີຖືກອຸດຕັນໃນເວລາທີ່ດົນພໍຄວນແມ່ນຈະຊຶມເຊື້ອ ຫຼື ບັນດາອະໄວຍະວະທີ່ກ່ຽວຂ້ອງຖືກເສຍ ຫາຍສາມາດເກີດຂຶ້ນໄດ້. ອາການແຈ້ງເຕືອນກ່ອນທົ່ວໄປລວມມີ: ໄຂ້ຮ້ອນ, ຜິວໜັງເຫຼືອງ ແລະ ເຈັບ ບໍ່ເຊົາ. ໜິ້ວນໍ້າບີລວມມີສອງຊະນິດ, ຊະນິດໜິ້ວນໍ້າບີ cholesterol ແລະ ຊະນິດໜິ້ວນໍ້າບີບັນຈຸເມັດ ສີນໍ້າບີ bilirubin.

bai-thach-viem-tuy-tang

ໜິ້ວນໍ້າບີ bilirubin ມັກພົບໃນບັນດາຄົນເຈັບທີ່ເປັນພະຍາດຕັບອັກເສບຂັ້ນຮຸນແຮງ ຫຼື ພະຍາດກ່ຽວກັບ ການຂາດເລືອດ (sickle cell anemia). ໜິ້ວນໍ້າບີເມັດສີປົກກະຕິສີເຂັ້ມ ແລະ ຍ້ອນ bilirubin ກໍ່ໃຫ້ ເກີດ.

ໜິ້ວນໍ້າບີ cholesterol ມັກພົບໃນຜູ້ຍິງໃນລະຫວ່າງອາຍຸສູງກ່ວາ 20ປີ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນຜູ້ຍິງຖືພາ, ຜູ້ຊາຍ ອາຍຸເກີນ 60ປີ, ຜູ້ຍິງ ແລະ ຜູ້ຊາຍທີ່ຕຸ້ຍ, ຄົນທີ່ຢາກຈ່ອຍ ຫຼື ຢາກນໍ້າໜັກຫຼຸດໃນໄລຍະເວລາສັ້ນ, ຄົນ ທີ່ໃຊ້ຢາຄຸມກຳເນີດ, ຄົນທີ່ໃຊ້ຢາຫຼຸດ cholesterol ໃນເລືອດ, ແລະ ຄົນອາເມລິກາທີ່ມີເຊື້ອສາຍຜິວແດງ ແລະ ເຊື້ອສາຍອາເມລິກາຕາເວັນຕົກ.

ໜິ້ວນໍ້າບີ  cholesterol ມີສີເຫຼືອງຂຽວ ແລະ ໄດ້ຖືກສ້າງຂຶ້ນຍ້ອນ cholesterol ແຂງໂຕ

ສາເຫດທີ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດໜິ້ວນໍ້າບີ

ນອກຈາກສອງທາດຫຼັກ cholesterol ກໍ່ໃຫ້ເກີດໜິ້ວ cholesterol ແລະ ເມັດສີ bilirubin ກໍ່ໃຫ້ເກີດ ໜິ້ວນໍ້າບີ bilirubinແລ້ວຍັງມີບາງປັດໃຈສົ່ງຜົນສະທ້ອນເຖິງການສ້າງໜິ້ວນໍ້າບີເປັນຕົ້ນແມ່ນໜິ້ວນໍ້າບີ cholesterol.

* ພະຍາດຕຸ້ຍ: ພະຍາດຕຸ້ຍແມ່ນປັດໃຈສ່ຽງໜຶ່ງທີ່ບໍ່ດີສຳລັບໜິ້ວນໍ້າບີ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນຜູ້ຍິງ. ຄົນເຮົາສັນນິ ຖານວ່າພະຍາດຕຸ້ຍມີແນວໂນ້ມເຮັດໃຫ້ປະລິມານເກືອນໍ້າບີທີ່ຫຼັ່ງອອກມາຫຼຸດລົງ, ຍ້ອນແນວນັ້ນກໍ່ເຮັດໃຫ້ ເພີ່ມປະລິມານ cholesterol. ພະຍາດຕຸ້ຍກໍ່ເຮັດໃຫ້ຫຼຸດການຂັບໄລ່ຂອງຖົງນໍ້າບີ

bai-thach-beo-phi

* Estrogen. ປະລິມານ Estrogen ເກີນດຸນເນື່ອງຈາກການຖືພາ, ຍ້ອນການໃຊ້ຮໍໂມນ, ຫຼື ຍ້ອນການ ຮັບປະທານຢາຄຸມກຳເນີດກໍ່ໄດ້ຖືກສັນນິຖານວ່າແມ່ນເຮັດໃຫ້ເພີ່ມປະລິມານ cholesterol ໃນເລືອດແລະ ເຮັດໃຫ້ຫຼຸດຜ່ອນການເຄື່ອນໄຫວຂອງຖົງນໍ້າບີ. ທັງສອງເງື່ອນໄຂນີ້ລ້ວນແຕ່ງ່າຍທີ່ຈະກໍ່ໃຫ້ເກີດໜິ້ວນໍ້າບີ.

* ເຊື້ອຊາດ: ຄົນອາເມລິກາດັ້ງເດີມ (Native Americans) ໃນຮ່າງກາຍບັນຈຸຈຸລັງທີ່ມີແນວໂນ້ມເຮັດ ໃຫ້ຫຼັ່ງ cholesterol ໃນເລືອດຫຼາຍ. ອັດຕາສ່ວນຈຳນວນຄົນທີ່ມີໜິ້ວນໍ້າບີສູງທີ່ສຸດແມ່ນບັນດາຄົນເຫຼົ່ານີ້. ຈຳນວນຫຼາຍຂອງຄົນອາເມລິກາດັ້ງເດີມເພດຊາຍມີໜິ້ວນໍ້າບີໃນລະຫວ່າງອາຍຸກ້າວເຂົ້າສູ່60ປີ. ລະຫວ່າງ ກຸ່ມຄົນ Indians ຢູ່ Arizona, 70% ເພດຍິງມີໜິ້ວໃນນໍ້າບີໃນອາຍຸ 30ປີ. ຄົນອາເມລິການເຊື້ອສາຍ ເມັກຊີກັນກໍ່ມີອັດຕາສ່ວນເປັນໜິ້ວນໍ້າບີສູງ

* ເພດ: ຜູ້ຍິງມັກເປັນໜິ້ວນໍ້າບີຫຼາຍກ່ວາ. ຈຳນວນຜູ້ຍິງລະຫວ່າງອາຍຸ 20 ແລະ 60ປີມີແນວໂນ້ມເປັນ ໜິ້ວນໍ້າບີຫຼາຍກ່ວາທົບເຄິ່ງທຽບກັບຜູ້ຊາຍ

* ອາຍຸ: ຄົນຢູ່ໃນອາຍຸເກີນ 60ປີ ງ່າຍທີ່ຈະເປັນໜິ້ວນໍ້າບີກ່ວາ

* ຢາເຮັດໃຫ້ຫຼຸດ cholesterol. ຢາເຮັດໃຫ້ຫຼຸດ cholesterol ໃນເລືອດເຮັດໃຫ້ເພີ່ມປະລິມານ cholesterol ໃນນໍ້າບີ ແລະ ຍ້ອນແນວນັ້ນໂອກາດທີ່ຈະມີໜິ້ວໃນນໍ້າບີພັດສູງກ່ວາ.

* ພະຍາດເບົາຫວານ: ຄົນທີ່ເປັນພະຍາດເບົາຫວານມັກມີປະລິມານກົດໄຂມັນ triglycerides ສູງ. ບັນ ດາທາດເຫຼົ່ານີ້ສາມາດເຮັດໃຫ້ເພີ່ມປັດໃຈສ່ຽງເປັນໜິ້ວນໍ້າບີ

* ນໍ້າໜັກຫຼຸດລົງໄວເກີນໄປ: ເມື່ອຮ່າງກາຍພະຍາຍາມປ່ຽນທາດໄຂມັນໃນເວລານໍ້າໜັກຫຼຸດລົງໄວເກີນໄປ, ມັນສາມາດກໍ່ໃຫ້ເກີດສາເຫດໃຫ້ຕັບສ້າງ cholesterol ເພີ່ມຫຼາຍກ່ວາເກົ່າເພື່ອສົ່ງເຖິງນໍ້າບີ

bai-thach-giam-can-nhanh

* ອົດອາຫານ: ການອົດອາຫານເຮັດໃຫ້ຫຼຸດຜ່ອນການເຄື່ອນໄຫວຂອງຖົງນໍ້າບີ, ຍ້ອນແນວນັ້ນນໍ້າບີ ສະສົມຄືນດ້ວຍຄວາມເຂັ້ມ cholesterol ສູງ, ງ່າຍທີ່ຈະກໍ່ໃຫ້ເກີດໜິ້ວນໍ້າບີ.

* ຕິດເຊື້ອແມ່ກາຝາກ: ຕິດເຊື້ອແມ່ກາຝາກໃນລຳໄສ້ແມ່ນຈຸດພິເສດຂອງໜິ້ວທາງເດີນນໍ້າບີໃນເຂດຮ້ອນ. ຊະນິດແມ່ກາຝາກທີ່ມັກພົບແມ່ນແມ່ທ້ອງກົມ. ໃນການຜ່າຕັດ, ເມື່ອເປີດທໍ່ນໍ້າບີຫຼັກມັກພົບໜິ້ວມຸ່ນພ້ອມ ກັບບັນດາປ່ຽງຊາກຂອງແມ່ທ້ອງ ຫຼື ແມ່ທ້ອງທີ່ຍັງມີຊີວິດ

ບັນຫາການຕິດເຊື້ອແມ່ກາຝາກທາງລຳໄສ້ໃນພະຍາດໜິ້ວທາງເດີນນໍ້າບີໄດ້ລາຍງານຜ່ານການວິໄຈຈຳ ນວນຫຼາຍຂອງບັນດານັກວິໄຈເຂດຮ້ອນ (ກະລຸນາອ່ານບົດຂຽນໜິ້ວນໍ້າບີຢູ່ຫວຽດນາມ)

Nhận xét