(baithach.vn-01/06/2018) Tán sỏi qua da là phương pháp điều trị ngoại khoa sỏi tiết niệu chủ yếu dành cho những sỏi nhỏ, ít xâm hại, ít đau, giúp người bệnh không mất thời gian nằm viện. Bên cạnh những ưu điểm trên thì hiệu quả hết sỏi chỉ đạt từ 55-85% trong tổng số các trường hợp tán sỏi, phương pháp vẫn có những biến chứng nhất định mà người bệnh cần biết.

baithach 1.06

Kỹ thuật tán sỏi ngoài cơ thể được diễn ra như thế nào?

Bệnh nhân nằm trên máy tán sỏi được gây mê toàn thân hoặc tiêm mê giảm đau. Vị trí của sỏi tương ứng với phần lưng được đặt tiếp xúc với bóng của nguồn phát sóng xung kích. Bác sĩ với định vị của Xquang, điều khiển sóng xung kích hội tụ chính xác vào viên sỏi và phát xung để tán sỏi. Trung bình thường sử dụng không quá 3000 nhịp sóng xung kích cho mỗi liệu trình điều trị để bảo đảm an toàn tối đa cho nhu mô thận nhưng đồng thời vẫn tán vỡ được sỏi. Sỏi luôn di động theo nhịp thở trong quá trình tán, do vậy nếu không giữ được nhịp thở sâu và đều thì thì số lần sóng xung kích bắn rượt sẽ tăng lên kéo theo hiệu quả vỡ sỏi giảm đi.
Dựa theo thông số về độ cứng của sỏi trên Xquang, bác sĩ sẽ sử dụng công suất tán sỏi thấp hay cao. Ngoài ra, hiệu quả tán sỏi còn phụ thuộc theo vị trí của sỏi và khoảng cách từ da đến viên sỏi (bệnh nhân càng béo thì hiệu quả tán sỏi càng thấp).

Lựa chọn chỉ định trong tán sỏi tiết niệu ngoài cơ thể

Chỉ định tán sỏi ngoài cơ thể có ảnh hưởng lớn đến kết quả và tránh được các biến chứng, trong đó biến chứng đáng sợ nhất là tắc nghẽn niệu quản gây cơn đau quặn thận khủng khiếp hoặc đợt nhiễm khuẩn bùng phát gây nhiễm khuẩn huyết.

Trước khi đưa ra chỉ định bác sĩ sẽ phân tích tổng hợp các yếu tố thông qua xét nghiệm; chẩn đoán hình ảnh về vị trí của sỏi, kích thước, độ rắn; sự thông suốt của đường tiết niệu cũng như các bất thường giải phẫu; chức năng thận; tình trạng nhiễm trùng tiết niệu; chỉ số cơ thể…
Các chỉ định:
+ Sỏi niệu quản kích thước 0,6 cm – 2,5 cm;
+ Sỏi niệu quản nhỏ <0,5 cm nhưng điều trị nội khoa 1 tuần không cải thiện lâm sàng;
+ Không di chuyển xuống vị trí thấp hơn, sỏi trên vị trí hẹp niệu quản, trên polype.

Chống chỉ định  

Tán sỏi qua da chống chỉ định trong các trường hợp
+ có hẹp niệu đạo ở nam giới;
+ nhiễm trùng tiết niệu nặng (nên điều trị cho hết rồi tán sỏi);
+ hẹp niệu quản đoạn dài dưới sỏi;
+ mắc rối loạn đông máu.

Biến chứng có thể xảy ra: dù tán sỏi niệu quản khi sử dụng laser hạn chế tối đa các biện chứng, tai biến, nhưng vẫn có thể gặp như: Thủng niệu quản, không đặt được ống soi để tiếp cận được sỏi, sốt, đi tiểu ra máu sau mổ, đau sau mổ.

Sau tán sỏi qua da, bệnh nhân cẩn lưu ý:

+ Có thể đau nhẹ vùng lưng và đái máu thoáng qua, thường không cần phải dùng thuốc.
+ Bệnh nhân cần ăn nhẹ, uống 2-3 lít nước mỗi ngày
+ Các cặn sỏi sẽ được đào thải qua nước tiểu. Hiệu quả tán sỏi chỉ thực sự rõ ràng qua phim chụp kiểm tra sau 1 tháng.
+ Trong trường hợp bị sốt, đau quặn thận hoặc các biểu hiện bất thường khác cần khám chuyên khoa tiết niệu ngay.

Chăm sóc sau tán sỏi: Bệnh nhân nên nằm tại giường, không nên ngồi dậy để tránh đau đầu do tác dụng phụ của thuốc gây tê tủy sống. Bệnh nhân có thể ra viện ngay sau phẫu thuật, nhưng nên nằm viện 1 – 2 ngày để theo dõi. Ngoài ra cần uống thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ, bao gồm các thuốc kháng sinh, thuốc giảm co thắt, thuốc giảm đau và tái khám đúng hẹn.

*Theo BS. Minh Trần

Nhận xét